本文使用的正寫法為「臺灣客家語書寫推薦用字」,標音方案為「臺灣客家語拼音方案」(說明)。
單詞列出的格式為「華語:客語/四縣腔客拼/海陸腔客拼」。
有些推薦用字可能無法在瀏覽器顯示,例如「𠊎」(亻厓)。
每個單詞均連結到萌典(https://www.moedict.tw/),有時連結到臺灣客家語常用詞辭典(https://hakkadict.moe.edu.tw/)。
2023年3月14日增補。
人
- 人:儕/saˇ/sa
- 一人:單儕/danˊ saˇ/danˋ sa
- 兩人:兩儕/liongˋ saˇ/liongˊ sa
- 少數人:幾儕/giˋ saˇ/giˊ sa
- 好幾個人:幾下儕/giaˊ saˇ/gia+ sa
- 每個人:儕儕/saˇ saˇ/sa sa
- 每個人:每儕/miˊ saˇ/muiˋ sa
- 每個人:逐儕/dagˋ saˇ/dag sa
- 每個人:各儕/gogˋ saˇ/gog sa
數字
- 零:零/langˇ /lang
- 一:一/idˋ /rhid
- 二:二/ngi/ngi+
- 三:三/samˊ /samˋ
- 四:四/xi/siˇ
- 五:五/ngˋ /ngˊ
- 六:六/liugˋ/liug
- 七:七/qidˋ/cid
- 八:八/badˋ/bad
- 九:九/giuˋ/giuˊ
- 十:十/siib/shibˋ
- 百:百/bagˋ/bag
- 千:千/qienˊ/cienˋ
時間
- 現在:現下/hien ha/hien+ ha+
- 現在:今這下/gimˊ iaˋ ha/gimˋ liaˊ ha+
- 剛剛:頭先/teuˇ xienˊ/teu senˋ
- 剛剛:堵堵/duˋ duˋ/duˊ duˊ
- 以前:早先/zoˋ xienˊ/zoˊ senˋ
- 以後:過後/go heu/goˇ heu+
- 早晨:朝晨/zeuˊ siinˇ /zhauˋ shin
- 上午:上晝/song zu/shong+ zhiuˇ
- 中午:當晝頭/dongˊ zu teuˇ/dongˋ zhiuˇ teu
- 下午:下晝/haˊ zu/haˋ zhiuˇ
- 晚上:暗晡/am buˊ/amˇ buˋ
- 日子:日仔/ngidˋ eˋ/ngid er
- 整天:透日仔/teu ngidˋ eˋ/teuˇ ngid er(完-/vonˇ-/von-)
- 前天:前日/qienˇ ngidˋ/cien ngid
- 昨天:昨晡日/coˊ buˊ ngidˋ/coˋ buˋ ngid
- 今天:今晡日/gimˊ buˊ ngidˋ/gimˋ buˋ ngid
- 明天:天光日/tienˊ gongˊ ngidˋ/tienˋ gongˋ ngid
- 後天:後日/heuˊ ngidˋ/heu+ ngid
- 每天:逐日/dagˋ ngidˋ/dag ngid
地點
| 華語 | 客語 | 英語 |
|---|---|---|
| 上 上面 上方 上邊 上頭 | 頂/dangˋ /dangˊ 頂頭/dangˋ teuˇ/dangˊ teu 頂背/dangˋ boi/dangˊ boiˇ 頂高/dangˋ goˊ/dangˊ goˋ 頂項/dangˋ hong/dangˊ hong+ 上頭/song teuˇ/shong+ teu | on above upside |
| 下面 下方 下邊 底下 | 下/haˊ/haˋ 下頭/haˊ teuˇ/haˋ teu 下背/haˊ boi/haˋ boiˇ 底下/daiˋ haˊ/daiˊ haˋ | under below beneath underside |
| 左 左方 左邊 左手邊 | 左/zoˋ/zoˊ 左片/zoˋ pienˋ/zoˊ pienˊ | left left-hand side |
| 右 右邊 右手邊 | 右/iu/rhiu+ 右片/iu pienˋ/rhiu+ pienˊ 右手片/iu suˋ pienˋ/rhiu+ shiuˊ pienˊ | right right-hand side |
| 前 前面 | 前/qienˇ/cien 面前/mien qienˇ/mienˇ cien 頭前/teuˇ qienˇ/teu cien | ahead front |
| 後 後面 | 後/heu/heu+ 後背/heu boi/heu+ boiˇ 背後/boi heu/boiˇ heu+ 後尾/heu miˊ/heu+ muiˋ | behind back |
| 北 北方 北邊 | 北/bedˋ/bed 北片/bedˋ pienˋ /bed pienˊ | north |
| 南 南方 南邊 | 南/namˇ/nam 南片/namˇ pienˋ/nam pienˊ | south |
| 東 東方 東邊 | 東/dungˊ/dungˋ 東片/dungˊ pienˋ/dungˋ pienˊ | east |
| 西 西方 西邊 | 西/xiˊ/siˋ 西片/xiˊ pienˋ/siˋ pienˊ | west |
| 裏面 內部 | 裡肚/diˊ duˋ/diˋ duˊ 裡背/diˊ boi/diˋ boiˇ | inside |
| 外面 | 外背/ngo(i) boi/ngo(i)+ boiˇ | outside |
- 桌上:桌頂/zogˋ dangˋ/zog dangˊ
- 天上:天頂/tienˊ dangˋ/zog dangˊ
- 樹上:樹頂/su dangˋ/shu+ dangˊ
- 山頂:崠頂/dungˋ dangˋ/dungˊ dangˊ
- 心中:心肚/ximˊ duˋ/simˋ duˊ
- 家裡:屋肚/vug duˋ/vugˋ duˊ
- 家裡:屋下/vugˋ haˊ/vug haˋ
指稱
- 我:𠊎/ngaiˇ/ngai
- 我們(包含聽話對象):𫣆兜/enˊ deuˊ /enˋ deuˋ
- 我們(包含聽話對象):𫣆這兜/enˊ iaˋ deuˊ/enˋ liaˊ deuˋ
- 我們:𠊎等/ngaiˇ denˋ /ngai denˊ, ngai nenˊ
- 我們:𠊎這兜/ngaiˇ iaˋ deuˊ /ngai liaˊ deuˋ
- 你:你/nˇ, ngˇ, ngiˇ, niˇ /ngi
- 你們:你兜/ngˇ deuˊ /ngi liaˊ deuˋ
- 他:佢/giˇ /gi
- 他們:佢等/giˇ denˋ/gi denˊ
疑問詞
| 華 | 客 | 英 |
|---|---|---|
| 什麼 什麼東西 | 麼个/maˋ ge/maˊ gaiˇ | what |
| 誰 什麼人 何人 哪個人 | 麼人/maˋ nginˇ/maˊ ngin 麼儕/maˋ saˇ/maˊ sa 何人/hoˇ nginˇ/ho ngin 哪儕/nai saˇ/nai+ sa | who |
| 哪裡 | 哪位/nai vi/nai+ vui+ | where |
| 何時 什麼時候 | 幾時/giˋ siiˇ/giˊ shi 哪久/nai giuˋ/nai+ giuˊ 哪下/nai ha/nai+ ha+ 哪時/nai siiˇ/nai+ shi | when |
| 多久 | 幾久/giˋ giuˋ/giˊ giuˊ | how long (time) |
| 為什麼 為何 幹嘛 | 做麼个/zo ma` ge/zoˇ maˊ gaiˇ 為何/vi hoˇ/vui+ ho | why |
| 做什麼 幹嘛 | 做麼个/zo ma` ge/zoˇ maˊ gaiˇ | what to do |
| 怎麼 怎樣 如何 | 仰般/ngiongˋ banˊ/ngiongˊ banˋ 幾時/giˋ siiˇ/giˊ shi 如何/iˇ hoˇ/rhi ho | how |
| 多少 | 幾多/giˋ doˊ/giˊ doˋ | how many |
連詞
- 與、和、及、跟:摎/lauˊ/lauˋ
- 而且:而且/iˇ qiaˋ /rhi ciaˊ
- 或:或/fed/fedˋ
- 或者:或者/fed zaˋ /fedˋ zhaˊ
- 還:還/hanˇ/han
- 但:但/tan/tanˇ
- 但是:但係/tan he/tanˇ heˇ
- 因為:因為/inˊ vi/,四縣也說「因爭」(inˊ zenˊ)
- 所以:四縣說「故所」(gu soˋ),海陸說「所以」
- 假使:係講/he gongˋ/heˇ gongˊ
動詞
- 是:係/he/heˇ
- 有:有/iuˊ/rhiuˋ
- 無:無/moˇ/mo
- 吃:食/siid/shidˋ
- 喝:啉/limˊ/limˋ
- 喜愛:好/hau/hauˋ
- 去:去/hi/hiˇ
- 來:來/loiˇ/loi
- 去:來去/loiˇhi/loi hiˇ
- 出:出/cudˋ/chud
- 入:入/ngib/ngibˋ
- 回家:轉屋(下)/zonˋ vugˋ (haˊ)/zon vug ,南四縣說「歸屋下」(guiˊ vugˋ haˊ)
- 住:四縣說「歇」(hed),海陸說「歇」(hed)
- 走:行/hangˇ/hang
- 跑:走/zeuˋ/zeuˊ
- 停:停/tinˇ/tin
- 動:動/tungˊ/tungˋ
- 坐:坐/coˊ/coˋ
- 搭車:坐車/coˊ caˊ/coˋ chaˋ
- 站:企/kiˊ/kiˋ
- 帶:帶/dai/daiˇ
- 拿:擎/kiaˇ/kia
- 用:用/iung/rhung+
- 打:打/daˋ/daˊ
- 寫:寫/xiaˋ/siaˊ
- 想:想/xiongˋ/siongˊ
- 聽:聽/tangˊ/tangˇ
- 看:看/kon/konˇ
- 講、說:講/gongˋ/gongˊ
- 講話、說話:講話/gongˋ fa/gongˊ faˇ
- 讀書:讀書/tug suˊ/tugˋ shuˋ
- 幫:𢯭/ten/tenˇ ({扌帣}、U+22BED)
- 運動:運動/iun tung/rhun+ tung+
- 覺得:試着/cii doˋ/
- 睡覺:睡目/soi mugˋ/shoi+ mug
- 跳舞:跳舞/tiau vuˋ/tiauˇ vuˊ
- 笑:笑/seu/siauˇ,南四縣說「㖸 」(nagˋ)
- 知道:知/tiˊ/diˋ
- 會:會/voi/voi+
- 懂:識/siidˋ/shid
- 愛:愛/oi/oiˇ
- 要:愛/oi/oiˇ
- 想要:想愛/xiongˋ oi/siongˊ oiˇ
- 需要:需要/xiˊ ieu/siˋ rhauˇ
- 穿衣:着衫/zogˋ samˊ/zhog samˋ
- 煮:煮/zuˋ/zhuˊ
- 打掃:拚掃/biang so/biangˇ soˇ
- 買:買/maiˊ/maiˋ
- 賣:賣/mai/mai+
- 洗:洗/seˋ/seˊ
- 放:放/biong/biongˇ
- 收:收/suˊ/shiuˋ
- 接:接/jiabˋ/ziab
- 開:開/koiˊ/koiˋ
- 關:關/guanˊ/guanˋ
- 推:推/toiˊ/
- 找:尋/qimˇ/cim
- 趕:赴/fu/fuˇ
- 等:等/denˋ/denˊ
- 跟:跈/tenˇ/ten
- 像:像/qiong/ciongˇ
- 開始:開始/koiˊ siiˋ/koiˋ shiˊ
- 喊、叫:喊/hemˊ, ham/hemˋ, hamˇ
- 哭:噭/gieu/giauˇ
- 相信:相信/xiongˇ xin/siongˋ sinˇ
- 記得:記得/gi dedˋ/giˇ ded
- 怕:驚/giangˊ/giangˋ
- 敢:敢/gamˋ/gamˊ
- 問:問/mun/munˇ
- 回答:回答/fiˇ dabˋ/fui dab
- 死:死/xiˋ/siˊ
趨向動詞(可作動詞後綴)
- 進去:入去/ngib hi/ngibˋ hiˇ;落去/log hi/logˋ hiˇ
- 出來:出來/cudˋ loiˇ/chud loi
- 進來:入來/ngib loiˇ/ngibˋ loi;落來/log loiˇ/logˋ loi
- 出去:出去/cudˋ hi/chud hiˇ
- 上去:上去/songˊ hi/shongˋ hiˇ
- 下來:下來/haˊ loiˇ/haˋ loi;
- 上來:上來/songˊ loiˇ/shongˋ loi
- 下去:下去/haˊ hi/haˋ hiˇ
程度
- 比較:較/ka/hauˇ
- 最:北四縣說「盡」(qin),海陸說「最」(zuiˇ),南四縣說「最」(zui)
- 很、非常:當/dongˊ/dongˋ;蓋/goi/goiˇ
我的天啊你也太骨力了吧!!!整理詞彙的同時,還要做那麼多詞條的連結~
讚讚
所以這好像不是最好的方式XD
讚讚